Jos Schoffelen Gast van de Week

"Dat werkt rechtstreeks op je hoofd, je hart en je darmen."

Introductie Jos Schoffelen door Erik Bevaart:

Jos Schoffelen (geb. 1943) is schilder en tekent sinds een jaar of vijfenveertig. Ook maakt hij sinds een jaar of vijfendertig electro-instrumentale en -electronische muziek en beeld. Een soort vj, maar dan in de beeldende kunst. In de jaren 60 maakte Jos deel uit van The Human Family Nomadic Transitional Theatre Group. Er waren twee vaste waarden: een zilvergrijs gespoten touringcar, waarmee onderweg alle lifters opgepikt werden. Je wist nooit wie er nu nog wel of straks niet meer bij de groep hoorden. En de tweede vaste waarde: Jack Moore, een geniale organisator. De groep deed geen reguliere stukken, maar een soort performances, akties die het toevallig ergens aanwezige publiek uitdaagden uit hun dagelijkse rol en vaste gedachtenpatronen te stappen. Niet veel muziekliefhebbers zullen gecharmeerd zijn van het zangwerk van Yoko Ono... Jos wél!

30-11-05

1-Wat verzamel(de) je op gebied van muziek?

Ik ben geen echte verzamelaar, daarvoor ben ik teveel producent (van audio-visueel materiaal) in plaats van luisteraar. Ik verzamel zo’n beetje af en aan, los vast, hap snap wat ik mijn kraam te pas komt omdat ik het prachtig vind. Of, als het me aanspreekt, omdat ik het ("Sampling is the thing, my dear") kan gebruiken ten eigen behoeve. Steppenwolf, Whispering Concrete, ZZ Top, Motörhead, Metallica, Queens of the Stone Age, System Of A Down en aanverwante heavy metal. King Crimson en alle afgeleide sterren aan dat uitspansel. Terry Bozzio, Steve Vai, de broertjes Johansson, Allan Holdsworth, Uncle Moe's Space Ranch en al dat soort ingewikkelder zware metalen. Veel experimentele pop, zoals Art Bears, Henry Cow, Lindsey Cooper tot de nieuwere Ambient en Art Noise. Alles van The Fall (voorzover dat bij de hoeveelheid platen die ze uitgebracht hebben tot de mogelijkheden behoort). En vooral: vrouwelijke bandleiders, om er maar een paar te noemen: Kristi Rose and the Midnight Ramblers, Joan Jett and the Blackhearts, Wendy Lewis and The Newts, Corry van Binsbergen en de Grote Brokken. En Vrouwelijke Vocale Acrobaten als Joan La Barbara, Björk, LydiaLunch.

2-Wie zijn je favoriete artiesten?

Dat is moeilijk kiezen uit de waslijst van mensen die ik grotelijks bewonder. Mag ik John Peel rekenen tot de artiesten? Frank Zappa, John Lennon, Yoko Ono, Nico, Karen Carpenter, Dusty Springfield, Sandy Denny, Etta James, Little Richard, Chuck Berry, Screaming Jay Hawkins, Big Mama Thornton. Ik kan nog wel een hele pagina zo doorgaan. Die had ik ook nog allemaal bij vraag 1 kunnen noemen.

3-Wat kan je zeggen over het meest memorabele concert dat je hebt bijgewoond?

Zappa in het Concertgebouw in Amsterdam? Dat moet in 1970 zijn geweest. Hij was boos dat hij aan het eind niet Louie Louie mocht spelen op het grote concertorgel, sloeg als protest de eerste tonen van dat lied op zijn gitaar aan, zette die met een definitief gebaar tegen de podiumversterker en beende het toneel af. De boel bleef minutenlang rondzingen, het publiek ging uit zijn dak, maar Zappa kwam niet meer terug. Toch maar niet.

Het concert in het Round House In Londen, 1969, van Jerry Lewis en Little Richard? Ze hadden ruzie wie eerst op moest en wie Top Of The Bill zou zijn. Lewis moet eerst. Hij had de pest in. Hij eindigde zijn act met Goodness Gracious Great Balls Of Fire, spoot tijdens de laatste tonen daarvan benzine op de piano, stak er een lucifer aan. FIRE!!! En terwijl hij het toneel afliep schreeuwde hij tegen Little Richard die in de coulissen stond: "Top that, nigger." Toch maar niet.

Ook in het Round House, ook in 1969, The Crazy World of Arthur Brown? "I am the God Of Hellfire" - concert waarbij het woord "Fire" minstens 798 keer voorkwam en er op het toneel op een gegeven moment zoveel dingen in de hens gingen dat de boel ontruimd moest worden. Spannend. Toch niet.

Screaming Jay Hawkins - weer Round House 1969 - die zijn "Constipation Blues" voltooide met het live zetten van een klysma. De Nederlandse televisie is er niks bij. Toch ook niet.

De serie concerten in het Londen Drury Lane Arts Laboratory in 1969 (ja, ik kan het niet helpen, ik ben al wat ouder en het was een uitzonderlijk jaar) van Whispering Concrete? Een Heavy Metal groep zoals ik er nooit meer een gehoord heb. Ze traden op in lange bruine jurken. De enige groep in mijn ervaring harder en luider dan Motörhead. En toch super relaxed, lui bijna. Ik zat altijd tegen de basspeaker geleund. Waarom ben ik niet doof? Bijna.

Het legendarische Hyde Park concert van 5 juli 1969? De Rolling Stones, voor het eerst met Mick Taylor, met in het voorprogramma Screw, Alexis Korner, Roy Harper, de Third Ear Band en het eerste publieke optreden van King Crimson. Het was een prachtige
zomerdag. De Stones begonnen hun concert met een tribute aan de net overleden Brian Jones en het loslaten van tienduizenden witte vlinders. Iedereen was in het wit. Iedereen was stoned. Peace, Love and Understanding (ja, 1969, wat wil je). En daarmee hield het die dag nog niet op. Spoorslags in de auto, een oude Princess, naar de Royal Albert Hall voor Chuck Berry en the Who. Chuck Berry speelde eindeloze gitaarsolo's, de Hells Angels dansten op het podium, er kwam geen eind aan tot de leiding de stroom uitschakelde omdat The Who nog op moest. Die werden dan ook aanvankelijk met enige scepsis begroet en een gedeelte van het publiek verliet de zaal, niet omdat ze boos waren, integendeel, het was allemaal prachtig, maar omdat het gewoonweg genoeg was voor een dag. Ja, die dag, die dag, onvergetelijk!!!

4-Wat is je favoriete album aller tijden?

Live Peace in Toronto - Plastic Ono Band. Heavy stuff. Pijnlijk indringend gitaarwerk van Eric Clapton en John Lennon, evenzo pijnlijk indringende vocale acrobatiek van Yoko Ono, en betonnen, taaie en toch soepele ritmesectie van Klaus Voorman (die ooit de hoes van Rubber Soul tekende) en Ringo Starr.

5-Wat is je favoriete song aller tijden? (hoeft niet van dezelfde artiest te zijn)

Walking On Thin Ice - Yoko Ono. Dat werkt rechtstreeks op je hoofd, je hart en je darmen. Heavy Metal in de Magnetron, zoiets. Phoe!

6-Wat is je laatst aangeschafte lp / cd / dvd ?

Loïs Lane - The Universal Masters Collection, een verzamelaar – vanwege het nummer It's the first time, waar ik een aantal fragmenten van wil gebruiken als sample. Lydia Lunch - Smoke in the Shadows, omdat ik haar zo fascinerend vind.

7-Welk hoofdstuk uit '50 JAAR POPHISTORIE, blunders, jatwerk & frustratie' sprak het meest aan of verraste je zelfs?

Het hoofdstuk Records. Al was het alleen al vanwege die geweldige foto van de ZZ Top - baarden. De drummer van de band staat er niet op, maar die heeft dan ook geen baard. Hij heet dan wel weer Frank Beard. En vanwege die mooie foto van Dolly Parton, die de grootste mond van de popgeschiedenis heeft. En vanwege al die wetenswaardigheden, die "erkenning in de voetnoten van de pophistorie". Dat geldt eigenlijk voor het hele boek.

8-Is er in het boek een passage die je als 'herkenningspunt' ziet, bijv. foto van een concert waar je bij aanwezig was, song die jezelf 'grijs gedraaid' hebt, muzikant die je ontmoet hebt...

Ja, die Worldwide Texas Tour van ZZ Top. Ik was in 1976 in Austin, Texas. Zij traden daar op in de Armadillo Headquarters, de locale Paradiso en Ahoy gecombineerd, zeg maar. Het lijkt primitief, maar het is muzikaal diepgaander dan ik geneigd was te denken. Shook me to the bone.

9a-Van welke overleden artiesten had je graag een concert bijgewoond?

Heel wat concerten waar ik wel bij was van inmiddels overleden artiesten passeren nu het geestesoog. Waar was ik niet bij? Ik had de eerste Steppenwolf wel willen zien optreden. Heavy Metal Thunder.John Lennon had ik wel willen zien en horen, met The Plastic Ono Band. Of met Frank Zappa destijds in New York. Ik was er niet bij, helaas. Heb wel de LP.

9b-Stel je favoriete dodenorkest samen.

Uiteraard een onmogelijke opgave, maar vooruit. Zojuist overleden: Link Wray. En Chris Whitley. Die samen in een band. Met Karen Carpenter op drums en zang. En Charles Mingus (weliswaar geen popmuzikant, maar heeft toch wel met Joni Mitchell gewerkt) op (staande) bas. En dan Etta James als leadzang. Hmmm... dat zou wel eens interessant kunnen worden.

10-Welk van de afgelopen 5 decennia spreekt je muzikaal het meest aan?

Tja, dat wordt wel heel moeilijk kiezen, omdat ze allemaal hun eigen charme en onweerstaanbare elementen hebben, muzikaal gezien. Het eerste van die vijf (dat zou dan pakweg 1955 - 1965 zijn) spreekt me erg aan omdat mijn eigen muzikale bewustzijn zich toen ontwikkelde. Bij de botsauto's op de kermissen in de buurt. We hadden thuis en in de omgeving geen pick-up. De radio speelde Eddy Chistiani en de Selvera's. Alleen Radio Luxemburg bracht enige verlichting. Maar bij de botsautotjes, laat op de avond, mocht je voor de prijs van een rit eindeloos in die karretjes rondtouren en dan draaiden ze Rock & Roll. Een revelatie, alsof het gehoor zich opende naar een tot dan ongehoorde wereld van opwinding en pracht. Achteraf vind ik nu misschien het decennium daarvoor, dus eigenlijk het zesde decennium (1945 - 1955) nog interessanter. Omdat er toen de eigenlijke aanzet was tot de rock & roll. In de zwarte muziek. Niet in de vijftiger jaren. Bill Haley, en zelfs Elvis, waren feitelijk al epigonen. En die veertiger jaren zijn dan ook eigenlijk muzikaal nog opwindender, al heb ik die muziek toendertijd niet gehoord en had ik er toen totaal geen weet van, en nog steeds veel te weinig.

11-Welke muzikanten zijn het meest onderschat of ondergewaardeerd?

Tja, als ze erg ondergewaardeerd zijn zal ik ze wel niet kennen, en als ze bekend zijn zullen ze toch niet zo erg ondergewaardeerd zijn. Er lopen natuurlijk een heleboel muzikanten rond die ontzettend goed zijn maar die niet in het grote circuit functioneren. Zo had mijn dochter een vriend die zeker net zo goed rockabilly bas speelt als de bekende rockabilly-bassisten. En de tegenwoordige vriend van mijn ex is een knappe jazzbassist en tubaspeler. En ikzelf speel een aardig stukje electro-electronica.

12-Welk nummer zou je graag gecoverd zien door je favoriete zanger(es)?

Love is kind of crazy with a spooky little girl/boy like you. Jongen/meisje, hangt ervan af wie het zingt. Het nummer heet Spooky. Ik kende het van Dan Hicks and His Hot Licks, maar het is geschreven door Middlebrooke en Shapiro. Ik moet nog eens uitzoeken wie dat zijn en wie het origineel gedaan heeft. Dusty Springfield? Zij heeft het gezongen. En een van mijn favoriete performers heeft een heeeele zwoele en toch sceptische uitvoering op haar naam staan: Lydia Lunch. Op het randje van camp en paranoia. Ik zou het wel graag uitgevoerd horen door mijn allerfavorietste zangeres: Etta James.

13-Wie is de meest beroemde of indrukwekkende muzikant, die je ontmoet hebt of het podium mee gedeeld hebt?

Op het podium gestaan? Als popmuzikant? Alleen als jongeman, in 1962 of daaromtrent, in Keulen, met een groep die Tu Wat heette (een kreet die later door de Duitse krakersbeweging grote bekendheid zou krijgen en die "Doe iets" betekent, heel wat anders dan "DoeMaar", toch?!). Enfin, ik speelde daar blokfluit. Daar word ik eigenlijk toch liever niet aan herinnerd. Voor Pink Floyd heb ik ooit in Lyon meegewerkt aan een lichtshow (vloeistofdia's, het was - jazeker - 1969) omdat ik toevallig bij een groep hippies zat genaamd The Human Family, die die opdracht kreeg. De groep was uitgenodigd voor de opening van een nieuw theater. Niet alleen de lichtshow voor Pink Floyd, maar door het hele gebouw, op de trappen, in de hal, de foyer, de toiletten, buiten rond het gebouw, vonden allerlei kleine, beetje surrealistische incidenten plaats, waarbij het publiek zich af kon vragen: wat gebeuren er hier voor merkwaardige dingen, is dit georganiseerd, of is dit toeval, kan ik meedoen? Met Cat Stevens heb ik nog in de pub in Londen gezeten voor hij Yusuf Islam ging heten. Voor Shawn Philips heb ik muziek geproduceerd die hij maakte voor een theaterstuk van diezelfde Human Family en dat opgevoerd werd tijdens de Olympische Spelen in Munchen in 1972. Maar de meest beroemde is toch wel John Lennon en Yoko Ono. Zij traden op - niet met muziek maar als performer - in het London Drury Lane Arts Laboratory, waar ik als organisator bij betrokken was. Op een dag gaven we een feest voor hun. Ik had een bordje lekker eten klaargemaakt voor de chauffeur die in de Rolls Royce voor het theater zat te wachten. Hij draaide het raampje open met stijve bewegingen en zei, met de meest bekakte Oxford stem die ik ooit heb gehoord: "No, thank you, I just had some turkey."

14-Wat vind je een typerende opmerking van jezelf over (een bepaald onderdeel van) de muziekentertainment en wil je als statement zeggen, m.a.w. wat getuigt van jouw visie t.a.v. de muziek(industrie)?

Over de muziekindustrie heb ik liever helemaal geen mening (diplomatiek antwoord). En over de muziek: er zijn zoveel verschillende muzieken, niet alleen pop, allemaal even mooi en boeiend. Laat iedereen die muziek wil maken dat lekker blijven doen op zijn of haar eigen unieke wijze. Daar wordt de wereld vast wel beter van.

15-Heb je nog tips voor luisteraars en lezers op één of ander gebied van muziek?

Nee. Of eigenlijk toch, zie vraag 14.

16-Wie stel je voor om te zijner tijd als gast voor deze rubriek uitgenodigd te worden?

Jan St. Werner, de nieuwe artistic director van STEIM (STudio voor Electro-Instrumentale Muziek) in Amsterdam, ook lid van Mouse on Mars, de electro-pop groep.